15 Mar

Planszówkowa klasyka: BLEF, LIAR’S DICE, PERUDO

perudo

Wśród rozlicznych łupów, które do Hiszpanii przywiózł z imperium Inków Franciszek Pizarro, były zasady gry w kości, znanej wśród Indian od niepamiętnych czasów. Jednak na tle zrabowanych Inkom bogactw gra przedstawiała się na tyle skromnie, że wielkiej popularności wtedy w Europie nie zdobyła. Ale w takich krajach jak Boliwia, Chile i Peru do dnia dzisiejszego przetrwała pod różnymi nazwami, takimi jak Santaba, Cachito, Cacho czy Dudo.

I byłaby wciąż tylko elementem lokalnego folkloru tych krajów, gdyby nie dwóch przedsiębiorczych cudzoziemców. W połowie lat 80. XX wieku, angielski biznesmen z branży hotelarskiej Cosmo Fry, przebywający w interesach na terenie Peru, zainteresował się grą, w którą mieszkańcy Limy grali zarówno w domach, jak i w barach. Wraz ze swym peruwiańskim współpracownikiem Alfredo Fernandinim przygotował komercyjne wydanie, które w 1988 roku wprowadził na rynek brytyjski pod nazwą Perudo, powstałą z połączenia słów Peru i Dudo. Mniej więcej w tym samym czasie amerykański projektant gier Richard Borg zaproponował firmie Milton Bradley wydanie gry Liar’s Dice, czyli nieco uproszczonej wersji Dudo, wyposażonej dla ułatwienia rozgrywki w planszę. W 1993 roku tę samą grę pod nazwą Bluff wydała w Niemczech firma F.X. Schmid, odnosząc ogromny sukces, zarówno prestiżowy – nagroda Spiel des Jahres, jak i komercyjny – ponad 2 miliony sprzedanych egzemplarzy. Po dziesięciu latach o grze znowu zrobiło się głośno za sprawą filmu „Piraci z Karaibów”, w którym bohaterowie grają właśnie w Liar’s Dice.

Wkrótce po debiucie w Niemczech, gra została wydana po polsku pod nazwą Blef, ale na polskim rynku sukcesu nie odniosła. Być może dlatego, że ówczesny importer, Hurtownia Joker, przekształcił się właśnie wtedy w dystrybutora Hasbro i nie udzielił grze żadnego reklamowego wsparcia. A taka gra jak Blef sama nie miała szans się sprzedać. Pudełko nie jest specjalnie atrakcyjne, zawartość pudełka tym bardziej – dość prymitywna plansza, 6 kubeczków, 31 kostek i to wszystko. Żeby przekonać się, co to za gra, trzeba w nią zagrać. A żeby zagrać, trzeba kupić i koło się zamyka. Zresztą nawet teraz grę kupują chyba przede wszystkim ci. którzy już w nią zagrali.

Na czym polega gra, opiszę na podstawie zasad Blefa, który jest w Polsce lepiej znany niż Perudo i inne klasyczne warianty. W grze może brać udział od 2 do 6 osób. Na początku każdy dostaje kubek i pięć kostek (k6, ale z gwiazdką-jokerem zamiast szóstki). Wszyscy jednocześnie rzucają kostkami i ukrywają wynik rzutu pod kubkami. Gracze szacują teraz, ile kostek z określoną liczbą oczek jest pod wszystkimi kubkami i rozpoczyna się licytacja. Powiedzmy, że pierwszy gracz obstawił 7 trójek. Następny gracz ma dwie możliwości: albo podwyższyć zakład, albo sprawdzić. Jeżeli decyduje się na podwyższenie, może zalicytować tyle samo kostek o wyższej liczbie oczek (np. 7 czwórek), więcej kostek o dowolnej liczbie oczek (np. 8 jedynek, dwójek, trójek itd.) albo 4 lub więcej gwiazdek (patrz plansza). Jeżeli uważa, że poprzedni gracz zalicytował za wysoko, mówi „sprawdzam”. Podnosi się wtedy wszystkie kubki i następuje sprawdzenie. Jeżeli zalicytowano 7 trójek, to sumuje się liczbę kostek z trzema oczkami i kostek z gwiazdkami. Przy zakładzie „gwiazdkowym” liczy się tylko kostki z gwiazdkami. Mogą zdarzyć się trzy sytuacje. Jeżeli deklarowana przez gracza liczba kostek była większa niż ta na stole, to został złapany na blefie i musi oddać tyle kostek, ile wynosi różnica (np. trójek było tylko 5 – gracz musi oddać dwie kostki). Jeżeli kostek z właściwą liczbą oczek i gwiazdek jest więcej, niż deklarował gracz, kostki oddaje sprawdzający. Jeżeli liczba kostek jest równa, po jednej kostce oddają wszyscy gracze z wyjątkiem tego, który był sprawdzany. Z każdą kolejną rozgrywką kostek jest więc w grze coraz mniej. Graczy też ubywa, bo kto straci ostatnią kostkę, ten wypada z gry. Zwycięża oczywiście ten, komu najdłużej pozostała choć jedna kostka. Zasady Liar’s Dice praktycznie są identyczne jak Blefa. Jedyną różnicę stanowi to, że gra się zwykłymi kostkami, a rolę jokera pełni ścianka z jednym oczkiem. Ale w przypadku Dudo i wzorowanym na nim Perudo różnic jest znacznie więcej. Zacznijmy od wyposażenia – w Dudo ani w Perudo nie ma planszy i dodatkowej kostki do zawierania zakładów. Kostki w Dudo i Perudo są standardowe (w Perudo firmy Asmodee zamiast jedynki jest obrazek tukana). Inna jest kolejność zakładów. O ile w Blefie, po zakładzie na 1 liczbę jest jedna gwiazdka, po zakładzie na 3 liczby dwie gwiazdki itd., w Dudo i Perudo zakład na jednego jokera jest wyższy niż na dwie liczby, na dwa jokery wyższy niż cztery liczby itd. Ponadto w Dudo i Perudo nie można zaczynać licytacji od zakładu jokerowego. Najważniejsza różnica dotyczy liczby traconych kostek. W Dudo i Perudo gracz, złapany na blefie, traci tylko jedną kostkę, niezależnie od tego, ile kostek brakowało do zadeklarowanej liczby. Jeżeli kostek na stole było tyle samo lub więcej, jedną kostkę traci tylko sprawdzający.

blef

W Dudo i Perudo obowiązują jeszcze dwie dodatkowe zasady, których nie ma w Blefie i Liar’s Dice. Pierwsza z nich to Palifico. Jeżeli gracz stracił przedostatnią kostkę, to następna runda jest rozgrywana systemem Palifico. Jedynka nie jest wtedy jokerem tylko najmniejszą liczbą i można od niej zaczynać licytację. W rundzie Palifico tylko gracze, którzy mają jedną kostkę, mogą zmieniać obstawianą liczbę oczek. Wszyscy pozostali muszą albo podwyższyć tę samą liczbę oczek (np. po trzech czwórkach powiedzieć cztery czwórki) albo sprawdzić. Jeżeli gracz, mający więcej niż jedną kostkę, zmieni liczbę oczek i zostanie na tym przyłapany, natychmiast traci kostkę i kończy się runda Palifico.

Drugi dodatkowy przepis to Calza. Każdy gracz, z wyjątkiem tego, który zalicytował, i następnego po nim, może powiedzieć Calza. Oznacza to, że liczba kostek pod kubkami z daną liczbą oczek jest dokładnie taka, jak zadeklarowana. Jeżeli zgłoszonych było 7 trójek i było dokładnie tyle, gracz, który powiedział Calza, odzyskuje jedną z utraconych wcześniej kostek (nie można mówić Calza, mając wszystkie 5). Jeżeli liczba kostek jest wyższa lub niższa, zgłaszający Calza traci kostkę.

Blef3

Na temat tego, która wersja przepisów jest lepsza, zdania są podzielone. Chyba najczęściej krytykowaną zasadą Blefa i Liar’s Dice jest oddawanie po jednej kostce przez wszystkich graczy z wyjątkiem jednego, gdy licytowana liczba kostek jest dokładnie trafiona. Aczkolwiek niektórzy twierdzą, że jest to nie tyle „karanie” pozostałych graczy, co raczej „nagradzanie” tego, który właściwie zalicytował.


 

Gra wspiera rozwój umiejętności:


Michał Stajszczak: od 1990 roku jest właścicielem hurtowni gier planszowych. Oprócz działalności handlowej zajmuje się projektowaniem, tłumaczeniem i popularyzowaniem gier planszowych i łamigłówek.

Artykuł ukazał się w „Świecie Gier Planszowych”, opublikowany za zgodą autora i wydawnictwa Portal, dziękujemy bardzo za udostępnienie.

Michał

Rocznik 80. Nauczyciel i propagator gier analogowych i cyfrowych w szkole. Ulubiona gra: Pikuty.

More Posts

Scroll Up