22 Cze

Gra edukacyjna „Chłopska Szkoła Biznesu” – historia ma przyszłość!

ChlopskaSzkolaBiznesu

W latach 2007–2009 Małopolski Instytut Kultury we współpracy z Towarzystwem Miłośników Andrychowa prowadzącym lokalne muzeum – Izbę Regionalną Ziemi Andrychowskiej – zrealizował projekt „Muzeobranie”. Na potrzeby odbiorców „Muzeobrania” został wybrany i szczegółowo opracowany jeden z tematów z historii Andrychowa i okolicznych miejscowości – rozwój przedsiębiorczości chłopskiej, który pociągnął za sobą rozwój andrychowskiego ośrodka tkackiego. Wątek historyczny wybrany w ramach programu „Muzeobranie” rozwijany był na różne sposoby, m.in. poprzez wystawy czasowe, pokazy zapomnianych rzemiosł czy warsztaty ekonomiczne dla grup szkolnych.

Niezwykła historia gospodarcza Andrychowa stałą się inspiracją do edukacji na rzecz przedsiębiorczości. W XVIII wieku andrychowscy chłopi, mimo że nadal posiadali status chłopów pańszczyźnianych, zakładali spółki handlowe (tzw. kolegacje) oraz organizowali wyprawy handlowe do różnych miast Europy, sprzedając w nich wytwarzane przez siebie lniane płótna. Taka aktywność chłopów była możliwa dzięki nowatorskiej postawie ówczesnych właścicieli dóbr andrychowskich – rodziny Czernych-Schwarzenbergów, która dała swoim poddanym pewien zakres wolności osobistych oraz wprowadziła tzw. zakupieństwo. Zakupieństwo to taka forma użytkowania ziemi przez chłopów, w której ziemia ta mogła być przez nich przekazywana w testamencie spadkobiercom, a nawet – za zgodą pana – sprzedawana innym. Ponadto chłopi mogli brać kredyty na rozwój działalności gospodarczej pod zastaw „swojej” ziemi. Dzięki takiemu rozwiązaniu chłopi posiadali kapitał potrzebny do produkcji płótna oraz organizacji jego sprzedaży. Ponadto Czerni-Schwarzenbergowie sprowadzili do Andrychowa wyspecjalizowane rodziny tkackie z Belgii, Saksonii i Śląska, czyli przeprowadzili coś, co językiem współczesnej ekonomii można nazwać transferem technologii. Dzięki tym posunięciom mieszkańcy andrychowskiego ośrodka tkackiego wkrótce zaczęli się bogacić…

Pod koniec XVIII stulecia działało w Andrychowie i okolicznych miejscowościach około 600 całorocznych warsztatów tkackich, a oprócz tego niektórzy chłopi zajmowali się produkcją płócien wyłącznie w zimie, gdy pracy w polu było znacznie mniej niż latem. Jednym z kluczowych produktów ośrodka andrychowskiego były tzw. drelichy i to właśnie od drelichów wzięła się nazwa andrychowskich kupców – drelicharzy. Drelicharze stworzyli bardzo rozległą sieć kontaktów handlowych w całej Europie, docierali z płótnami do wielu miast, m.in.: Krakowa, Warszawy, Lwowa, Jarosławia, Lublina, Moskwy, Istambułu, Smyrny, Amsterdamu, Hamburga, Lubeki, Marsylii, Barcelony.

1

Wizerunek andrychowskiego drelicharza, rys. Kajetan Wawrzyniec Kielisiński (1808 – 1849). Z archiwum Towarzystwa Miłośników Andrychowa

Rozwój działalności tkackiej i organizacja wypraw handlowych pociągnęły za sobą rozwój innych gałęzi rzemiosła w rejonie andrychowskim. Wyprawy handlowe wymagały bardzo dobrego przygotowania, a produkcja i sprzedaż płótna angażowały nie tylko tkaczy, ale także rzemieślników wielu innych specjalności, m.in.: kowali, kołodziejów, rymarzy, stelmachów, stolarzy, cieśli, maglarzy, farbiarzy, blecharzy. Lokalni rzemieślnicy stworzyli coś na kształt klastra gospodarczego, tzn. podejmowali wspólne działania w obszarach, w których ta współpraca przynosiła im wszystkim korzyści.

2

Andrychowski klaster

Dodatkowym czynnikiem wpływającym pozytywnie na rozwój chłopskiej przedsiębiorczości w ośrodku andrychowskim była przychylność władzy państwowej i przywileje, które Andrychów otrzymał – jako wyraz uznania dla rozwoju gospodarczego król Stanisław August Poniatowski przyznał Andrychowowi prawa miejskie w 1767 roku.

Historia rozwoju andrychowskiej przedsiębiorczości w XVIII wieku stała się inspiracją do stworzenia edukacyjnej gry ekonomicznej o nazwie „Chłopska Szkoła Biznesu”. Gra jest prostą symulacją wolnego rynku, w której gracze wcielają się w andrychowskich rzemieślników: kowali, tkaczy i piekarzy i realizują swoje strategie biznesowe: produkują towary, handlują nimi na jarmarkach oraz organizują wyprawy handlowe do różnych miast Europy. Rozgrywka prowadzona jest przez moderatora (nauczyciela, doradcę zawodowego, animatora grupy, trenera itp.), którego twórcy gry umownie nazywają „bankierem”. W rozgrywce może każdorazowo uczestniczyć od 12 do 30 osób, a na jej przeprowadzenie wystarcza 45 minut. Całość rozgrywki opiera się na interakcjach pomiędzy graczami. Ze względu na czas trwania rozgrywki oraz możliwość zaangażowania dużej liczby graczy, gra świetnie sprawdza się jako narzędzie edukacyjne w szkołach. Jest rekomendowana dla osób powyżej 12. roku życia. Podczas rozgrywki „Chłopskiej Szkoły Biznesu” uczeń może:

  • – sprawdzić się w roli przedsiębiorcy,
  • – ćwiczyć szybkie podejmowanie decyzji w warunkach konkurencji i presji czasu,
  • – rozwijać umiejętności szacowania i podejmowania ryzyka ekonomicznego,
  • – rozwijać umiejętności negocjacyjne, stosując je w praktyce,
  • – ćwiczyć umiejętność tworzenia i realizacji strategii działań,
  • – lepiej zrozumieć współczesne zjawiska ekonomiczne,
  • – rozwinąć zdolność analitycznego myślenia,
  • – poznać w działaniu podstawowe zjawiska zachodzące na wolnym rynku,
  • – odnaleźć swoje miejsce w grupie,
  • – poznać historię społeczno-gospodarczą ziemi andrychowskiej jako unikalny przykład rozkwitu przedsiębiorczości w XVIII-wiecznej Rzeczpospolitej.

Uczniowie mogą uczestniczyć w rozgrywce indywidualnie lub w parach (dwuosobowych spółkach handlowych). Ponadto przy użyciu elementów dostępnych w zestawie gry można przeprowadzić rozgrywkę w wariancie podstawowym lub zaawansowanym, w którym pojawia się dodatkowo symulacja rynku pracy (gracze mają możliwość zatrudniania tzw. pomocników, dających im dodatkowe możliwości w grze).

3

Trzecie wydanie Chłopskiej Szkoły Biznesu, fot. A. Kuczara

 

W trakcie standardowej rozgrywki uczniowie poznają pojęcia ekonomiczne, takie jak popyt, podaż, wydajność, koszty produkcji, ceny, ryzyko ekonomiczne, zysk, przychód itp. Ponadto moderator rozgrywki ma możliwość wywołania „na rynku” dodatkowych zjawisk ekonomicznych, w zależności od wprowadzonych warunków początkowych rozgrywki, m.in. zjawiska monopolu, duopolu, inflacji kosztowej, kredytu bankowego, malejącego popytu itp. Rozgrywka w połączeniu z historią andrychowskich chłopów w XVIII wieku (która w tym artykule została przedstawiona skrótowo) może stanowić bazę do omówienia wielu współczesnych zagadnień ekonomicznych, takich jak:

  • – rodzaje spółek,
  • – różnice między spółką osobową a kapitałową,
  • – struktura organizacyjna firmy,
  • – techniki sprzedaży,
  • – możliwości poprawienia jakości produktów w firmie,
  • – cechy klastrów gospodarczych na świecie itp.

Dzięki grze uczniowie mogą także zgłębić zagadnienia z zakresu wiedzy o społeczeństwie, jak np. uwłaszczenie chłopów i jego skutki, znaczenie prawa własności, znaczenie lokacji miast i przywilejów handlowych w historii. Ponadto gra może stanowić świetne narzędzie dla wychowawców klas pierwszych, którzy chcą poznać swoich uczniów. Obserwacja rozgrywki i zachowań poszczególnych uczniów w jej trakcie pozwala stwierdzić, kto w grupie jest liderem, a kto outsiderem. Nauczyciel może także dostrzec w uczniach talenty i zdolności, które wykraczają poza standardową klasyfikację. Często bowiem okazuje się, że tzw. słabi uczniowie mają ogromny talent przedsiębiorczy i znakomicie sobie radzą w czasie rozgrywki. Jedna z wieloletnich użytkowniczek gry, nauczycielka toruńskiego liceum, stwierdziła, że „rozgrywki diagnozują talenty przedsiębiorcze, o których posiadaniu uczniowie nie są w stanie dowiedzieć się w inny sposób i, co jest szczególnie satysfakcjonujące dla nauczycieli, pozwalają na podwyższenie samooceny części tzw. słabych uczniów, którzy nie mając predyspozycji naukowych i osiągając niesatysfakcjonujące wyniki w nauce, osiągają bardzo dobre wyniki w grze, dowiadując się przy tym, że mają talent, tyle że wymykający się ocenom szkolnym”.

Jedną z największych zalet gry są jej właściwości integracyjne. Całość rozgrywki opiera się na interakcjach pomiędzy graczami. W przypadku gry w dwuosobowych spółkach handlowych mamy do czynienia z dwoma poziomami interakcji i komunikacji. Poziom wewnętrzny obejmuję komunikację w ramach spółki – pomiędzy partnerami-wspólnikami, ponieważ wszystkie decyzje dotyczące strategii realizowanej przez spółkę podejmowane są wspólnie, dlatego też wspólnicy ciągle się ze sobą komunikują i negocjują. Poziom zewnętrzny komunikacji obejmuje interakcje i komunikację pomiędzy poszczególnymi spółkami, które często handlują między sobą różnymi towarami bądź też tworzą większe konsorcja składające się z kilku spółek w celu wypracowania wspólnego zysku.

Gra mocno oddziałuje na emocje gracze, daje zastrzyk pozytywnej energii, powoduje, że nierzadko nawet długo po zakończeniu rozgrywki gracze zawzięcie ze sobą dyskutują i analizują swoje posunięcia.

Od 2010 roku ukazały się trzy wydania gry „Chłopska Szkoła Biznesu”, a w akcjach edukacyjnych z jej wykorzystaniem wzięło udział już ponad 30 000 osób. Dwa pierwsze wydania ukazały się w ramach ogólnopolskich projektów edukacyjnych zrealizowanych przez Małopolski Instytut Kultury z grantów Muzeum Historii Polski (2010) oraz Narodowego Banku Polskiego (2012–2013). Obecne, trzecie wydanie gry ma charakter komercyjny i jest finansowane ze środków własnych Małopolskiego Instytutu Kultury.

Gra oraz działania edukacyjne z jej udziałem uzyskały liczne rekomendacje i wyróżnienia.

Jednym z ważniejszych był status laureata krajowego etapu i udział w europejskim etapie konkursu Komisji Europejskiej „Europejskie Nagrody Promocji Przedsiębiorczości 2014”.

Gra została wyróżniona w kategorii „promowanie ducha przedsiębiorczości”. „Chłopska Szkoła Biznesu” otrzymała również w 2014 roku nagrodę od Ministra Gospodarki RP.

Nieustannie poszerza się krąg organizacji wykorzystujących grę w swojej działalności. Początkowo głównym odbiorcą gry były szkoły, ale bardzo szybko zaczęły z niej korzystać także inne organizacje, m.in. instytucje rynku pracy – urzędy pracy i ochotnicze hufce pracy, instytucje kultury – biblioteki, muzea, ośrodki kultury, organizacje pozarządowe o różnym profilu działalności oraz firmy szkoleniowo-doradcze. „Chłopska Szkoła Biznesu” pokazuje, że historia ma przyszłość!

Po więcej informacji dotyczących gry zapraszamy na stronę: www.csb.mik.krakow.pl.

Zapraszamy również do obejrzenia filmiku z przebiegu turnieju CSB: https://www.youtube.com/watch?v=v888zWHF8d0


 

Autor artykułu: Anna Sarlej

Podczas pracy nad artykułem wykorzystano publikację Małopolskiego Instytutu Kultury Chłopska Szkoła Biznesu. Inspiracje dla nauczycieli z 2012 roku autorstwa Piotra Idziaka i Sebastiana Wacięgi, a także Walory kształcące i przydatność gry ,,Chłopska Szkoła Biznesu” w edukacji młodzieży szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z 2011 roku autorstwa Adama Nowaka i Wojciecha Sieronia. Obydwa teksty dostępne na stronie www.csb.mik.krakow.pl.

Michał

Rocznik 80. Nauczyciel i propagator gier analogowych i cyfrowych w szkole. Ulubiona gra: Pikuty.

More Posts

Scroll Up